کراتین، مکملی مردانه یا یار پنهان سلامت زنان؟

در یک مرور تحلیلی تازه بر پژوهش‌های علمی، متخصصان تأکید کرده‌اند که کراتین تنها یک مکمل ورزشی برای مردان نیست و می‌تواند در سلامت زنان نیز نقش مهمی ایفا کند. آنها می‌گویند زنان، به‌خصوص در دوره‌هایی مانند یائسگی که با کاهش توده عضلانی و کاهش تراکم استخوان روبه‌رو هستند، ممکن است از مصرف حساب‌شده کراتین همراه با تمرینات ورزشی سود قابل توجهی ببرند. این گزارش تلاش می‌کند برخی باورهای غلط درباره «مردانه بودن» این مکمل را اصلاح کند و نگاه علمی‌تری به نقش کراتین در بدن زنان ارائه دهد.

به گزارش ایتنا^[2] و به نقل از مدنیوز^[3]، به گفته پژوهشگران، کراتین به‌طور طبیعی در بدن ساخته و در مواد پروتئینی مانند گوشت و ماهی یافت می‌شود و نقشی کلیدی در تأمین انرژی سریع برای عضلات و مغز دارد. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف مکمل کراتین در کنار تمرینات مقاومتی می‌تواند به افزایش قدرت و توده عضلانی در زنان کمک کند، بدون آن‌که لزوماً منجر به حجیم شدن غیرطبیعی بدن شود. این افزایش قدرت و حفظ عضله، برای زنانی که با افزایش سن در معرض سارکوپنی (کاهش توده عضلانی) و افت عملکرد جسمی قرار می‌گیرند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

در کنار اثرات عضلانی، برخی تحقیقات حاکی از آن است که کراتین می‌تواند در حفظ سلامت استخوان نیز نقش داشته باشد. با توجه به این‌که زنان بعد از یائسگی در معرض خطر بالاتر پوکی استخوان و شکستگی قرار می‌گیرند، هر عاملی که به حفظ توده عضلانی، تعادل و احتمالا تراکم استخوان کمک کند، از دیدگاه پیشگیری بسیار ارزشمند است. ترکیب تمرینات قدرتی منظم و مصرف کنترل‌شده کراتین ممکن است به کاهش خطر سقوط و شکستگی در این گروه سنی یاری رساند.

این گزارش همچنین به شواهد رو به رشدی اشاره می‌کند که نشان می‌دهد کراتین ممکن است فراتر از عضله و استخوان عمل کند و در برخی جنبه‌های عملکرد شناختی و خلق‌وخو در زنان مؤثر باشد؛ از جمله بهبود خستگی ذهنی، تمرکز و احتمالاً کاهش برخی علائم افسردگی در شرایط تنش‌زا یا کم‌خوابی. هرچند این یافته‌ها هنوز قطعی نیست و به تحقیقات گسترده‌تری نیاز دارد، اما نشان می‌دهد که مغز نیز مانند عضلات می‌تواند از ذخایر انرژی بهتر سود ببرد.

با وجود این مزایا، متخصصان هشدار می‌دهند که کراتین هم مانند هر مکمل دیگری باید آگاهانه و با مشورت پزشک یا متخصص تغذیه مصرف شود؛ به‌ویژه در زنانی که دچار بیماری‌های کلیوی، مشکلات خاص پزشکی، بارداری یا شیردهی هستند. آنها یادآور می‌شوند که دوزهای متداول روزانه (مثلاً در حدود ۳ تا ۵ گرم کراتین مونوهیدرات برای افراد سالم) معمولاً بی‌خطر تلقی می‌شود، اما نیازها و شرایط هر فرد متفاوت است و نباید صرفاً بر اساس تبلیغات یا توصیه‌های غیرعلمی تصمیم گرفت.