پای صحبت مهندسان آینده؛ از دغدغه تجهیزات آزمایشگاه تا لذت خلق یک ساختمان ضدزلزله

به گزارش ایسنا، پنجم اسفند سالروز تولد خواجه نصیرالدین طوسی دانشمند برجسته قرن هفتم هجری، "روز مهندس" نام گذاری شده و فرصتی است برای قدردانی از نقش مهندسان در توسعه و پیشرفت کشور.

خواجه نصیرالدین طوسی، دانشمند برجسته ایرانی نه تنها در زمینه‌های ریاضیات، نجوم و فلسفه پیشگام بود، بلکه به عنوان یک مهندس خلاق، کارهای ارزشمندی در طراحی ابزارهای نجومی و مهندسی داشت. در تقویم رسمی ایران، پنجم اسفند به عنوان روز مهندس شناخته می‌شود تا یادآوری کند که مهندسی، پلی بین علم و عمل است و مهندسان، معماران آینده جامعه هستند.

در دنیای امروز، علم مهندسی به دلیل ظهور چالش‌های جهانی مانند تغییرات آب و هوایی، کمبود منابع انرژی و نیاز به زیرساخت‌های پایدار بیش از پیش اهمیت یافته و مهندسان در خط مقدم نوآوری قرار دارند. در ایران، با وجود تحریم‌های اقتصادی و محدودیت‌های فناوری، مهندسان ایرانی توانسته‌اند دستاوردهای چشمگیری داشته باشند؛ از ساخت سدهای عظیم و نیروگاه‌های هسته‌ای گرفته تا توسعه فناوری‌های فضایی و نرم‌افزاری. طبق آمار شورای عالی انقلاب فرهنگی، بیش از ۵۰۰ هزار مهندس در ایران فعالیت می‌کنند و دانشگاه‌های معتبر مانند دانشگاه تهران، شریف و امیرکبیر، سالانه هزاران فارغ‌التحصیل مهندسی تربیت می‌کنند.

اما تحصیل در رشته‌های مهندسی چندان بدون دغدغه نیست و ادامه تحصیل در این رشته با چالش‌ها و موانع متعددی همراه است. از کمبود امکانات آزمایشگاهی دانشگاه‌ها تا مشکلات بازار کار و مهاجرت مغزها، مهندسان جوان با واقعیت‌های تلخی روبرو هستند. در عین حال، زیبایی‌های این حرفه، مانند خلق راه‌حل‌های نوین برای مشکلات واقعی و حس رضایت از ساختن چیزی مفید، انگیزه‌بخش است. به همین منظور  سراغ دانشجویان دانشکده فنی دانشگاه تهران رفته‌ایم تا از زبان خودشان، مشکلات، موانع و محاسن تحصیل در رشته های مهندسی را بشنویم.

دانشکده فنی دانشگاه تهران، یکی از قدیمی‌ترین و معتبرترین مراکز آموزش مهندسی در خاورمیانه، میزبان هزاران دانشجو است که در رشته‌های مختلفی مانند عمران، برق، مکانیک و کامپیوتر تحصیل می‌کنند. این دانشکده، که در سال ۱۳۱۳ تأسیس شده، سابقه‌ای درخشان در تربیت مهندسانی دارد که در پروژه‌های ملی مانند متروی تهران و پالایشگاه‌های نفتی نقش‌آفرین بوده‌اند.

از " دل نگرانی‌های آموزشی" تا "لذت خلق یک ساختمان ضدزلزله"

امیرحسین ، دانشجوی سال چهارم رشته مهندسی عمران است و از استان‌های شمالی کشور به تهران آمده. او که از کودکی مجذوب سازه‌های بزرگ و مقاوم بوده، مهندسی عمران را مسیری برای تحقق آرزوی ساختن بناهایی پایدار و ایمن می‌داند.

وی در این باره می‌گوید: برای من، زیبایی مهندسی عمران در پیوند میان علم، هنر و خدمت به جامعه نهفته است. وقتی به سازه‌هایی مانند پل طبیعت یا ساختمان‌های بلند مقاوم در برابر زلزله نگاه می‌کنم، احساس می‌کنم مهندسی می‌تواند اثری ماندگار از خود بر جای بگذارد؛ اثری که نسل‌های آینده از آن بهره‌مند شوند و زندگی‌شان را ایمن‌تر و زیباتر کند.

این دانشجو معتقد است: در پروژه‌های دانشگاهی، هنگامی که مدل‌سازی یک سازه را به پایان می‌رسانیم و می‌بینیم چگونه در برابر بارهای لرزه‌ای مقاومت می‌کند، حس عمیقی از رضایت و غرور دست می‌دهد.

با این حال، وی به چالش‌های جدی نیز اشاره می‌کند: متأسفانه امکانات آزمایشگاهی در برخی زمینه‌ها محدود است. تجهیزات قدیمی و کمبود بودجه باعث شده که دسترسی به آزمایش‌های عملی پیشرفته دشوار شود. تحریم‌ها نیز مانع به‌روزرسانی نرم‌افزارهای تخصصی و دسترسی به مواد و ابزارهای نوین شده است. علاوه بر این، بازار کار برای فارغ‌التحصیلان عمران در حال حاضر با رکود مواجه است؛ بسیاری از شرکت‌ها به دلیل شرایط اقتصادی، ظرفیت جذب نیروی جدید را ندارند و حقوق‌های پیشنهادی اغلب با هزینه‌های زندگی همخوانی ندارد. این شرایط، بسیاری از هم‌کلاسی‌هایم را به فکر ادامه تحصیل یا مهاجرت به خارج از کشور انداخته است.

امیرحسین تأکید می‌کند که با وجود این موانع، همچنان به آینده امیدوار است: مهندسی به ما می‌آموزد که هر مشکلی، فرصتی برای نوآوری است. اگر بتوانیم با خلاقیت و پشتکار، راه‌حل‌های بومی برای چالش‌های کشور پیدا کنیم، نه تنها مشکلات خود را حل خواهیم کرد، بلکه به توسعه پایدار کشور نیز کمک شایانی خواهیم نمود.

نوآوری در آزمایشگاه و نبرد با کلیشه‌های جنسیتی

سارا دانشجوی سال سوم مهندسی برق، از خانواده‌ای با سابقه مهندسی می‌آید و از سنین پایین با دنیای مدارها و سیستم‌های الکتریکی آشنا بوده است.

وی درباره جذابیت‌های رشته‌ تحصیلی اش چنین بیان می‌کند: زیبایی مهندسی برق در ظرفیت بی‌پایان نوآوری آن است. طراحی یک مدار یا سیستم هوشمند که بتواند انرژی را بهینه مصرف کند، یا در حوزه پزشکی به تشخیص و درمان کمک نماید، احساس می‌کند انسان توانسته است بر طبیعت غلبه کند و زندگی را بهبود بخشد. در پروژه‌های دانشگاهی، مانند ساخت نمونه اولیه یک دستگاه مبتنی بر انرژی‌های تجدیدپذیر، لحظه‌ای که مدار روشن می‌شود و عملکرد مورد انتظار را نشان می‌دهد، همانند خلق یک اثر هنری است؛ ترکیبی از دقت علمی و خلاقیت.

سارا اما به موانع پیش روس فارغ التحصیلان  این رشته نیز اشاره دارد و تأکید می کند: به عنوان یک دانشجوی دختر در این رشته، گاهی احساس می‌کنم باید تلاش بیشتری برای اثبات توانمندی‌هایم انجام دهم. در برخی کارگاه‌ها و پروژه‌های گروهی، توجه بیشتری به دانشجویان پسر می‌شود و این موضوع می‌تواند انگیزه را تحت تأثیر قرار دهد. علاوه بر این، تحریم‌ها دسترسی به قطعات الکترونیکی پیشرفته و میکروکنترلرهای به‌روز را بسیار دشوار کرده است؛ تهیه آن‌ها اغلب با هزینه بالا و تأخیرهای طولانی همراه است. از سوی دیگر، بازار کار مهندسی برق نیز تحت تأثیر نوسانات اقتصادی قرار دارد و بسیاری از فارغ‌التحصیلان یا به مشاغل غیرمرتبط روی می‌آورند یا به دنبال فرصت‌های خارج از کشور می‌روند.

وی با وجود این چالش‌ها، نگاه مثبتی به آینده دارد: با توجه به نیاز روزافزون کشور به انرژی‌های پاک و فناوری‌های هوشمند، مهندسان برق می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کنند. اگر حمایت‌های لازم از پژوهش و صنعت فراهم شود، این رشته نه تنها می‌تواند مشکلات فعلی را حل کند، بلکه ایران را به یکی از قطب‌های منطقه‌ای در این حوزه تبدیل نماید.

خلق دنیای مجازی با کد، در غیاب سرورهای قدرتمند

محمد ، دانشجوی سال دوم مهندسی کامپیوتر با علاقه ویژه به هوش مصنوعی، مهندسی را ابزاری برای ساختن جهان‌های جدید می‌داند.

وی می‌گوید: جذابیت اصلی مهندسی کامپیوتر در این است که با چند خط کد، می‌توان واقعیت‌های مجازی خلق کرد یا مسائل پیچیده واقعی را حل نمود. در یکی از پروژه‌های دانشجویی، اپلیکیشنی برای تحلیل داده‌های محلی آب و هوا طراحی کردم که می‌تواند به کشاورزان در تصمیم‌گیری کمک کند. این حس که دانش فنی‌ام مستقیماً به بهبود زندگی افراد منجر می‌شود، بسیار ارزشمند است.

این دانشجو در ادامه به محدودیت‌های موجود نیز اشاره می‌کند: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، دسترسی محدود به زیرساخت‌های محاسباتی قدرتمند است. سرورهای دانشگاه برای آموزش مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی کافی نیستند و تحریم‌ها مانع استفاده از پلتفرم‌های ابری پیشرفته خارجی شده است. اینترنت پرسرعت و پایدار نیز در بسیاری مواقع در دسترس نیست. علاوه بر این، بازار کار حوزه کامپیوتر و فناوری اطلاعات بسیار رقابتی است؛ تعداد فارغ‌التحصیلان بالا رفته، اما فرصت‌های شغلی باکیفیت و با درآمد مناسب محدود است. بسیاری از دوستانم در حال آماده‌سازی برای اپلای به دانشگاه‌های خارج هستند، زیرا آنجا امکانات تحقیقاتی و چشم‌انداز شغلی بهتری وجود دارد.

با این حال، او بر پتانسیل‌های موجود تأکید می‌ورزد: مهندسی کامپیوتر انعطاف‌پذیری بالایی دارد. می‌توان از راه دور کار کرد، استارت‌آپ راه‌اندازی نمود و ایده‌های بومی را به محصول تبدیل کرد. اگر بتوانیم اکوسیستم استارت‌آپی داخلی را تقویت کنیم و ارتباط دانشگاه با صنعت را عمیق‌تر نماییم، این رشته می‌تواند موتور محرکه پیشرفت کشور در عصر دیجیتال باشد.

به گزارش ایسنا، روز مهندس، فرصتی است برای تأمل در جایگاه مهندسی در جامعه امروز ایران. از سخنان دانشجویان به عنوان بخش کوچکی از مهندسان آینده می‌توان دریافت که حرفه مهندسی همچنان سرشار از زیبایی و معناست: خلاقیت در حل مسئله، تأثیرگذاری بر زندگی انسان‌ها و ساختن آینده‌ای بهتر. اما در عین حال چالش‌هایی جدی نظیر محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، کمبود امکانات پژوهشی، دشواری‌های بازار کار و تمایل به مهاجرت، سایه سنگینی بر این مسیر افکنده است.

دانشگاه تهران و دیگر مراکز آموزش عالی، به همراه سیاست‌گذاران، می‌توانند با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه، و ایجاد انگیزه‌های ماندگاری، به دانشجویان کمک کنند تا بر این موانع غلبه نمایند. مهندسان جوان ایران، با دانش و اراده خود، می‌توانند نه تنها بر مشکلات فائق آیند، بلکه کشور را به سوی توسعه پایدار و خودکفایی هدایت کنند. روز مهندس، فراتر از یک بزرگداشت، یادآور رسالت بزرگی است که بر دوش این قشر قرار دارد.

انتهای پیام

Authors: صاحب‌خبران - جدیدترین و آخرین اخبار ایران و جهان - علمی-فناوری